جاروبرقی صنعتی ضد انفجار نوعی تجهیزات مکنده است که برای جمعآوری آلودگی در محیطهایی طراحی میشود که احتمال وجود گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال در آنها وجود دارد میتواند جاروبرقی صنعتی سه موتوره باشد یا تک موتوره. در چنین محیطهایی، مسئله فقط قدرت مکش و جمعآوری آلودگی نیست؛ خود دستگاه جاروبرقی نیز نباید در شرایط عادی کار، منبع ایجاد جرقه، الکتریسیته ساکن یا حرارت خطرناک باشد. تفاوت جاروبرقی ضد انفجار با یک جاروبرقی صنعتی معمولی دقیقاً از همین نقطه شروع میشود. جاروبرقی صنعتی معمولی ممکن است برای مکش حجم زیادی از گردوغبار، براده یا مواد خشک کاملاً مناسب باشد، اما این موضوع بهتنهایی به معنای مناسب بودن آن برای محیط مستعد انفجار نیست. در محیطهایی مانند پالایشگاه، صنایع شیمیایی، کارخانههای رنگ یا محلهایی که گردوغبار قابل اشتعال تولید میشود، باید علاوه بر عملکرد مکش، خطرات مربوط به تجهیزات الکتریکی و تجمع بار الکتریکی نیز بررسی شود. بنابراین هنگام انتخاب جاروبرقی ضد انفجار، عبارت «ضد انفجار» بهتنهایی معیار کافی نیست. نوع ماده خطرناک، شرایط محیط، ناحیه خطر یا Zone، نوع حفاظت دستگاه و گواهیهای مربوط به آن باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. از این رو در این مقاله از شرکت کارن تجارت بهین نمایندگی رسمی برند کرشر آلمان به معرفی این جاروبرقی ها میپردازیم.
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار چیست؟
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار دستگاهی است که برای استفاده در محیطهای مستعد انفجار، با در نظر گرفتن خطرات ناشی از گازها، بخارات یا گردوغبارهای قابل اشتعال طراحی و ساخته شده است. هدف اصلی این تجهیزات این نیست که در صورت وقوع انفجار، جلوی انفجار را بگیرند؛ بلکه طراحی آنها بهگونهای است که احتمال تبدیل شدن خود دستگاه به منبع اشتعال در شرایط تعریفشده کاهش پیدا کند. برای درک بهتر موضوع، یک جاروبرقی صنعتی معمولی را در نظر بگیرید. این دستگاه هنگام کار دارای موتور، قطعات الکتریکی، اتصالات و بخشهای متحرک است و در اثر کارکرد ممکن است گرما یا بار الکتریکی ایجاد کند. در یک محیط عادی این موارد معمولاً مسئله مهمی نیستند، اما اگر در همان محیط مخلوطی از هوا و گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال وجود داشته باشد، یک منبع اشتعال کوچک نیز میتواند خطر ایجاد کند. الکتریسیته ساکن نیز یکی دیگر از موضوعات مهم است. عبور مداوم ذرات خشک از داخل شیلنگ و فیلتر جاروبرقی یا اصطکاک بین سطوح مختلف میتواند باعث ایجاد بار الکتریکی شود. اگر این بار بهدرستی تخلیه نشود، در شرایط خاص امکان ایجاد تخلیه الکتریکی وجود دارد. به همین دلیل در جاروبرقیهای مخصوص محیطهای خطرناک، کنترل بار الکتریکی و اتصال مناسب اجزای دستگاه به سیستم ارت اهمیت زیادی دارد. پس «ضدانفجار» بودن را نباید به این معنا دانست که دستگاه در برابر هر نوع انفجاری مقاوم است. این اصطلاح در زمینه تجهیزات صنعتی به مجموعهای از تمهیدات طراحی و حفاظتی اشاره دارد که برای استفاده در محیطهای دارای خطر انفجار و تحت شرایط مشخص در نظر گرفته شدهاند.
جاروبرقی ضد انفجار چگونه از ایجاد انفجار جلوگیری میکند؟
ایمنی جاروبرقی صنعتی ضد انفجار به یک قطعه یا یک قابلیت خاص محدود نمیشود و مجموعهای از تمهیدات در طراحی دستگاه نقش دارند. یکی از مهمترین موارد، جلوگیری از ایجاد منابع اشتعال است. بسته به طراحی و گواهی دستگاه، قطعات الکتریکی و سایر اجزای آن باید به شکلی انتخاب یا محافظت شوند که در شرایط کاری تعریفشده، احتمال ایجاد جرقه یا رسیدن دما به محدوده خطرناک کنترل شود.اتصال به زمین نیز بخش مهمی از این سیستم است. هنگام مکش مواد خشک و ریزدانه، ممکن است در شیلنگ، فیلتر، مخزن یا مسیر عبور مواد بار الکتریکی ایجاد شود. اگر این بار تخلیه نشود، امکان ایجاد تخلیه الکتریکی وجود دارد. استفاده از اجزای مناسب برای تخلیه الکتریسیته ساکن و اتصال صحیح دستگاه به زمین، یکی از اقداماتی است که برای کاهش این خطر در نظر گرفته میشود.موضوع مهم دیگر کنترل دمای قطعات است. هر وسیلهای که در محیط دارای مواد قابل اشتعال کار میکند، نباید صرفاً از نظر جرقه بررسی شود؛ دمای سطح قطعات نیز اهمیت دارد. اگر دمای یک بخش از دستگاه از دمای اشتعال ماده موجود در محیط بالاتر برود، حتی بدون وجود جرقه نیز میتواند به یک منبع اشتعال تبدیل شود. فیلتر نیز فقط برای بهتر شدن کیفیت مکش استفاده نمیشود. زمانی که ماده مکششده شامل گردوغبار ریز یا قابل اشتعال است، انتخاب فیلتر باید با ماهیت ماده، میزان ریز بودن ذرات و شرایط کار هماهنگ باشد. در برخی کاربردها نیز کنترل انتشار مجدد ذرات اهمیت ویژهای دارد؛ بنابراین نمیتوان یک نوع فیلتر را برای همه محیطها و همه مواد مناسب دانست. در نهایت، ایمنی واقعی دستگاه از ترکیب تمام این موارد به دست میآید. بنابراین اگر مشخصات یک جاروبرقی فقط به قدرت موتور و ظرفیت مخزن اشاره کند، اطلاعات کافی برای تشخیص مناسب بودن آن برای یک محیط مستعد انفجار در اختیار خریدار قرار نمیدهد.
جاروبرقی صنعتی ضدانفجار در چه محیطهایی استفاده میشود؟
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار بیشتر در محیطهایی مورد استفاده قرار میگیرند که در آنها احتمال تشکیل مخلوط قابل اشتعال از گاز، بخار یا گردوغبار وجود دارد. در صنایع نفت و گاز و پالایشگاهها، وجود هیدروکربنها و بخارات قابل اشتعال باعث میشود انتخاب تجهیزات الکتریکی و مکنده نیازمند بررسی دقیق شرایط محیط باشد. در صنایع پتروشیمی و شیمیایی نیز بسته به مادهای که در فرآیند استفاده میشود، ممکن است خطر ناشی از بخارات یا گردوغبار قابل اشتعال وجود داشته باشد. در کارخانههای تولید رنگ، رزین و برخی مواد شیمیایی، علاوه بر مایعات و بخارات، پودرهای مختلف نیز ممکن است هنگام تولید یا جابهجایی در محیط پخش شوند. صنایع دارویی نیز میتوانند با مسئله گردوغبار قابل اشتعال مواجه باشند. برخی پودرهای دارویی در شرایط مشخص قابلیت ایجاد اتمسفر انفجاری دارند و بنابراین مکش آنها باید با تجهیزات متناسب با همان ماده و محیط انجام شود. در صنایع غذایی نیز تصور اینکه «غذایی بودن ماده یعنی بیخطر بودن آن» اشتباه است. بعضی گردوغبارهای آلی مانند ذرات بسیار ریز آرد، شکر یا مواد غذایی خشک در غلظت و شرایط خاص میتوانند خطر انفجار گردوغبار ایجاد کنند. در صنایع فلزی هم شرایط بسته به نوع عملیات متفاوت است. بعضی پودرها و ذرات فلزی میتوانند خطرات ویژهای ایجاد کنند و حتی رفتار آنها از نظر اشتعال و واکنشپذیری با گردوغبارهای معمولی متفاوت باشد. کارگاهها و انبارهایی که مواد قابل اشتعال، پودرهای صنعتی یا ترکیبات شیمیایی را نگهداری یا جابهجا میکنند نیز ممکن است به تجهیزات مکنده متناسب با طبقهبندی محیط نیاز داشته باشند.
جاروبرقی ضد انفجار برای جمعآوری چه موادی مناسب است؟
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار میتواند برای جمعآوری برخی گردوغبارهای قابل اشتعال، پودرهای صنعتی، ذرات فلزی، مواد خشک و ریزدانه و بعضی آلودگیهای صنعتی مورد استفاده قرار گیرد؛ اما این جمله به این معنا نیست که هر دستگاه ضد انفجاری برای مکش تمام این مواد مناسب است. این نکته یکی از مهمترین موضوعاتی است که هنگام خرید باید به آن توجه شود. خطر یک ماده فقط به قابل اشتعال بودن آن محدود نمیشود. اندازه ذرات، حداقل انرژی اشتعال، دمای اشتعال، قابلیت واکنش ماده، میزان انتشار گردوغبار در محیط و شرایطی که ماده در آن جمعآوری میشود، میتوانند در انتخاب تجهیزات مؤثر باشند. برای مثال، دستگاهی که برای یک نوع گردوغبار قابل اشتعال تأیید شده است لزوماً برای مکش پودر فلزی خاص یا ماده شیمیایی واکنشپذیر مناسب نیست. حتی اگر هر دو ماده از نظر ظاهری «پودر» باشند، رفتار ایمنی آنها میتواند کاملاً متفاوت باشد. به همین دلیل پیش از خرید باید مشخص شود دقیقاً چه مادهای قرار است مکش شود و مشخصات ایمنی آن چیست. اگر ماده شیمیایی یا پودر خاصی در محیط وجود دارد، بررسی برگه اطلاعات ایمنی ماده یا SDS و تطبیق آن با مشخصات دستگاه میتواند از یک انتخاب اشتباه جلوگیری کند. بنابراین عبارت «جاروبرقی صنعتی ضد انفجار برای جمعآوری مواد قابل اشتعال مناسب است» بهتنهایی کافی نیست. دستگاه باید از نظر نوع خطر، Zone، گروهبندی ماده و الزامات حفاظتی با کاربرد موردنظر مطابقت داشته باشد.
تفاوت جاروبرقی صنعتی معمولی و ضد انفجار
تفاوت این دو دستگاه را نباید فقط در قدرت موتور یا ظاهر دستگاه جستوجو کرد. یک جاروبرقی صنعتی معمولی ممکن است قدرت مکش بسیار بالایی داشته باشد و برای کارهای سنگین طراحی شده باشد، اما الزاماً برای محیطی که خطر انفجار دارد تأیید نشده است.
| ویژگی | جاروبرقی صنعتی معمولی | جاروبرقی صنعتی ضد انفجار |
|---|---|---|
| محیط دارای خطر انفجار | معمولاً برای چنین محیطی طراحی نشده است | برای شرایط و Zone مشخص طراحی یا تأیید میشود |
| کنترل الکتریسیته ساکن | بسته به مدل و کاربرد | در طراحی دستگاه و تجهیزات مرتبط مورد توجه ویژه قرار میگیرد |
| حفاظت در برابر منابع اشتعال | لزوماً ندارد | متناسب با نوع حفاظت و گواهی دستگاه در نظر گرفته میشود |
| کاربرد در صنایع نفت و گاز | فقط در محیطهای مجاز و غیرخطرناک | بسته به Zone، گروه تجهیزات و گواهی مربوطه |
| قیمت | معمولاً پایینتر | معمولاً بالاتر به دلیل الزامات طراحی و حفاظتی |
| سطح حفاظت | مناسب کاربردهای صنعتی معمول | مناسب کاربردهای خطرناک مشخصشده توسط سازنده و گواهی |
بنابراین نمیتوان گفت هر جاروبرقی صنعتی قدرتمند، با اضافه کردن یک شیلنگ آنتیاستاتیک یا اتصال سیم ارت به جاروبرقی صنعتی ضد انفجار تبدیل میشود. سیستم حفاظتی باید از ابتدا متناسب با کاربرد و الزامات مربوط به تجهیزات در محیطهای مستعد انفجار طراحی شده باشد.
استانداردهای جاروبرقی صنعتی ضد انفجار چیست؟
وقتی درباره جاروبرقی صنعتی ضد انفجار صحبت میشود، یکی از مهمترین موضوعات استاندارد و طبقهبندی تجهیزات است. در این زمینه ممکن است اصطلاحاتی مانند ATEX، Zone، گروه تجهیزات، کلاس دمایی و نوع حفاظت را ببینید. این اصطلاحات به یک معنا نیستند و هرکدام بخشی از مشخصات ایمنی دستگاه را توضیح میدهند.
استاندارد ATEX چیست؟
ATEX نام چارچوب مقررات اروپایی مربوط به تجهیزات و سیستمهای حفاظتی مورد استفاده در محیطهای بالقوه انفجاری است. در بازار تجهیزات صنعتی، زمانی که یک دستگاه برای محیطهای دارای خطر انفجار تحت الزامات ATEX عرضه میشود، مشخصات و طبقهبندی آن باید با محیط کاربرد موردنظر مطابقت داشته باشد. نکته مهم این است که دیدن عبارت ATEX روی دستگاه بهتنهایی به این معنی نیست که دستگاه را میتوان در هر محیط خطرناکی استفاده کرد. گواهی و مشخصات کامل دستگاه تعیین میکند برای چه نوع محیطی، چه گروهی از مواد و چه سطحی از خطر مناسب است.
Zone 1، Zone 2، Zone 21 و Zone 22 چیست؟
Zone در واقع به نحوه طبقهبندی محیط خطرناک بر اساس احتمال وجود اتمسفر انفجاری اشاره دارد. برای گازها و بخارات قابل اشتعال، Zone 0 محیطی است که در آن اتمسفر انفجاری بهطور مداوم یا برای مدت طولانی وجود دارد؛ Zone 1 محیطی است که احتمال ایجاد چنین اتمسفری در شرایط عادی کار وجود دارد و Zone 2 محیطی است که وجود آن معمولاً انتظار نمیرود یا فقط برای مدت کوتاه اتفاق میافتد. برای گردوغبار قابل اشتعال، دستهبندی متفاوت است. Zone 20 مربوط به محیطی است که اتمسفر انفجاری ناشی از گردوغبار برای مدت طولانی یا بهطور مداوم وجود دارد. Zone 21 احتمال وجود آن در شرایط عادی کار را پوشش میدهد و Zone 22 به شرایطی مربوط میشود که وجود اتمسفر انفجاری معمولاً انتظار نمیرود یا در صورت ایجاد، کوتاهمدت است. بنابراین اگر محیطی با گردوغبار قابل اشتعال در Zone 21 قرار دارد، نباید صرفاً با دیدن عبارت «ATEX» روی یک دستگاه نتیجه گرفت که آن دستگاه مناسب است. نوع Zone و مشخصات کامل تجهیز باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
کلاس حفاظتی و گروهبندی تجهیزات چه معنایی دارد؟
در تجهیزات مورد استفاده در محیطهای مستعد انفجار، اطلاعاتی مانند گروه تجهیزات، دسته یا سطح حفاظت، نوع محیط و کلاس دمایی برای مشخص کردن محدوده کاربرد دستگاه استفاده میشوند. این اطلاعات کمک میکنند مشخص شود تجهیز برای چه نوع خطر و چه شرایطی طراحی شده است. برای مثال، تجهیزات مورد استفاده در محیطهای دارای گاز و تجهیزات مورد استفاده در محیطهای دارای گردوغبار الزاماً طبقهبندی یکسانی ندارند. حتی در یک محیط گردوغباری نیز مشخصات ماده و سطح خطر میتواند در انتخاب تجهیز مؤثر باشد. به همین دلیل بهتر است به جای اینکه خریدار فقط دنبال عبارت «کلاس ضد انفجار» باشد، مشخصات کامل روی پلاک، گواهی و مستندات سازنده را بررسی کند و آنها را با طبقهبندی محیط خود تطبیق دهد.
آیا داشتن عبارت «ضد انفجار» بهتنهایی کافی است؟
خیر. عبارت «ضد انفجار» بدون مشخص بودن محدوده کاربرد دستگاه، اطلاعات کاملی به خریدار نمیدهد. برای انتخاب صحیح باید حداقل نوع خطر، Zone محیط، نوع ماده خطرناک، گروهبندی مربوط به تجهیز و مشخصات حفاظتی دستگاه بررسی شود. این موضوع خصوصاً زمانی اهمیت دارد که دستگاه برای یک محیط صنعتی حساس خریداری میشود. انتخاب اشتباه ممکن است باعث شود تجهیز از نظر فنی برای مکش مناسب باشد، اما از نظر ایمنی برای محل موردنظر مجاز نباشد.
انواع جاروبرقی صنعتی ضد انفجار
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار را میتوان از نظر کاربرد به چند گروه کلی تقسیم کرد، اما مرز بین این گروهها بر اساس صنعت بهتنهایی تعیین نمیشود. مهمتر از نام صنعت، مادهای است که قرار است مکش شود و شرایط محیطی است که دستگاه در آن کار میکند. برای محیطهای دارای گردوغبار قابل اشتعال، دستگاه باید برای خطر ناشی از گردوغبار طراحی و طبقهبندی شده باشد. در چنین کاربردهایی نوع فیلتر، کنترل الکتریسیته ساکن، طراحی مسیر مکش و نحوه جمعآوری و تخلیه ماده اهمیت زیادی پیدا میکند. در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، تمرکز بیشتر روی محیطهایی است که احتمال وجود گاز یا بخار قابل اشتعال وجود دارد. در اینجا Zone و مشخصات مربوط به تجهیزات الکتریکی و حفاظتی اهمیت ویژهای دارند. در صنایع شیمیایی و تولید پودر نیز انتخاب دستگاه باید بر اساس ماهیت ماده انجام شود. اگر مادهای علاوه بر قابل اشتعال بودن، واکنشپذیر یا خطرناک باشد، استفاده از یک دستگاه صرفاً با عنوان «ضدانفجار» ممکن است کافی نباشد و نیاز به بررسی تخصصیتری وجود داشته باشد.
مهمترین ویژگیهای جاروبرقی صنعتی ضد انفجار
توان موتور یکی از مشخصاتی است که معمولاً هنگام خرید جاروبرقی صنعتی بررسی میشود، اما در جاروبرقی صنعتی ضد انفجار نباید آن را مهمترین معیار دانست. توان بالاتر لزوماً به معنی انتخاب بهتر نیست؛ آنچه اهمیت دارد این است که دستگاه در شرایط واقعی کار، مکش موردنیاز را تأمین کند و در عین حال مشخصات حفاظتی آن با محیط سازگار باشد. قدرت مکش و دبی هوا نیز باید بر اساس نوع آلودگی بررسی شوند. برای مکش ذرات سنگین، پودرهای ریز یا آلودگیهایی که در سطح وسیعی پخش شدهاند، ممکن است نیازهای متفاوتی وجود داشته باشد. ظرفیت مخزن نیز باید متناسب با حجم آلودگی انتخاب شود، زیرا مخزن بسیار کوچک میتواند باعث توقفهای مکرر برای تخلیه شود و مخزن بسیار بزرگ نیز ممکن است هزینه و ابعاد دستگاه را افزایش دهد. فیلتر از دیگر اجزای مهم است. انتخاب فیلتر باید با اندازه ذرات، میزان گردوغبار و الزامات ایمنی کاربرد هماهنگ باشد. در محیطهای دارای گردوغبار ریز، کیفیت فیلتراسیون اهمیت ویژهای دارد، زیرا انتشار مجدد ذرات در محیط میتواند هم عملکرد نظافت را کاهش دهد و هم خطرات محیطی ایجاد کند. جنس بدنه، سیستم تخلیه، نوع موتور، امکان کار مداوم و سطح صدای دستگاه نیز باید متناسب با شرایط کاری بررسی شوند. در کارگاهی که دستگاه چند ساعت در روز بهصورت مداوم استفاده میشود، ویژگیهایی مانند تحمل کار مداوم و سهولت تخلیه اهمیت بیشتری پیدا میکنند. همچنین تجهیزات جانبی را نباید یک موضوع فرعی در نظر گرفت. شیلنگ، نازل و سایر اجزای مسیر مکش نیز باید با نوع ماده و الزامات محیط سازگار باشند. در برخی کاربردها، استفاده از تجهیزات دارای قابلیت کنترل الکتریسیته ساکن اهمیت دارد و نمیتوان هر شیلنگ یا نازلی را به یک جاروبرقی صنعتی ضد انفجار متصل کرد.
چگونه جاروبرقی صنعتی ضد انفجار مناسب انتخاب کنیم؟
انتخاب درست از شناخت ماده شروع میشود، نه از انتخاب برند یا توان موتور. ابتدا باید مشخص شود قرار است چه چیزی مکش شود. گردوغبار آلی، پودر فلزی، مواد شیمیایی، براده فلز و آلودگیهای معمول صنعتی الزاماً نیاز یکسانی ندارند. بعد از شناخت ماده، باید مشخص شود آیا خطر ناشی از گاز، بخار یا گردوغبار وجود دارد و محیط در چه Zone قرار گرفته است. این اطلاعات معمولاً بخشی از ارزیابی ایمنی محل کار هستند و در محیطهای صنعتی بهتر است توسط فرد یا واحد مسئول ایمنی مشخص شوند. در مرحله بعد، مشخصات و گواهی دستگاه باید با شرایط محیط مقایسه شود. در این مرحله نباید فقط نام ATEX یا عبارت ضد انفجار را بررسی کرد؛ جزئیات طبقهبندی دستگاه و محدوده کاربرد آن اهمیت دارد. پس از اطمینان از سازگاری ایمنی، نوبت به مشخصات عملکردی میرسد. حجم و نوع آلودگی، مقدار مکش موردنیاز، ظرفیت مخزن، نوع فیلتر و مدت زمان استفاده در روز مشخص میکنند چه دستگاهی از نظر عملیاتی مناسبتر است. در نهایت باید سیستم تخلیه، تجهیزات جانبی، اتصال به زمین، خدمات نگهداری و تأمین قطعات یدکی نیز بررسی شود. یک دستگاه ممکن است از نظر فنی مناسب باشد، اما اگر تعمیر و نگهداری آن در محل دشوار باشد یا قطعات موردنیاز آن در دسترس نباشد، در استفاده بلندمدت انتخاب مناسبی نخواهد بود.
قیمت جاروبرقی صنعتی ضد انفجار به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت جاروبرقی صنعتی ضد انفجار را نمیتوان فقط بر اساس توان موتور یا ظرفیت مخزن تعیین کرد. یکی از دلایل اختلاف قیمت این تجهیزات، سطح حفاظت و الزامات مربوط به طراحی آنهاست. هرچه دستگاه برای شرایط خاصتر و سطح حفاظت بالاتری طراحی شده باشد، ممکن است هزینه ساخت و تجهیزات حفاظتی آن افزایش پیدا کند. نوع موتور، قدرت مکش، ظرفیت مخزن و نوع فیلتر نیز روی قیمت اثر دارند. دستگاهی که برای جمعآوری گردوغبار بسیار ریز یا یک ماده خاص طراحی شده است ممکن است به سیستم فیلتراسیون و تخلیه متفاوتی نسبت به یک دستگاه عمومی نیاز داشته باشد. جنس بدنه و قطعات، نوع سیستم تخلیه، تجهیزات جانبی و امکان سفارشیسازی نیز از عوامل مؤثر هستند. علاوه بر این، برند و مدارک فنی و گواهیهای مربوط به دستگاه میتوانند در قیمت نهایی اثرگذار باشند. به همین دلیل مقایسه قیمت دو دستگاه بدون مقایسه مشخصات ایمنی و فنی آنها میتواند گمراهکننده باشد. دستگاه ارزانتر لزوماً انتخاب اقتصادیتری نیست، اگر برای محیط موردنظر مناسب نباشد.
آیا جاروبرقی ضد انفجار برای همه محیطهای صنعتی لازم است؟
خیر. صنعتی بودن یک محیط بهتنهایی به این معنی نیست که باید از جاروبرقی صنعتی ضد انفجار استفاده شود. معیار اصلی، وجود خطر تشکیل اتمسفر قابل انفجار و طبقهبندی محیط بر اساس آن خطر است. برای مثال ممکن است یک کارگاه صنعتی حجم زیادی گردوغبار تولید کند، اما این گردوغبار قابل اشتعال نباشد و محیط نیز در دسته محیطهای مستعد انفجار قرار نگیرد. در چنین شرایطی ممکن است یک جاروبرقی صنعتی مناسب، بدون طبقهبندی ضد انفجار، نیاز نظافتی مجموعه را برطرف کند. از طرف دیگر، یک کارخانه صنایع غذایی یا دارویی ممکن است با مقدار قابل توجهی گردوغبار ریز قابل اشتعال سروکار داشته باشد و به همین دلیل، حتی اگر ظاهر محیط شبیه یک کارگاه معمولی باشد، نیازمند بررسی دقیق خطر انفجار گردوغبار باشد. پس سؤال درست این نیست که «آیا این محیط صنعتی است؟» بلکه باید پرسید «آیا در این محیط امکان تشکیل اتمسفر انفجاری وجود دارد و محیط چگونه طبقهبندی شده است؟»
نکات مهم هنگام خرید جاروبرقی صنعی ضد انفجار
پیش از خرید، ابتدا باید Zone محیط مشخص باشد. بدون دانستن طبقهبندی محیط، انتخاب یک دستگاه صرفاً بر اساس عنوانجاروبرقی صنعتی ضد انفجار یا ATEX تصمیم کاملی نیست. در مرحله بعد باید گواهی و مشخصات فنی دستگاه بررسی شود و مشخص شود تجهیز دقیقاً برای چه محیط و چه نوع خطری تأیید شده است. اگر قرار است ماده قابل اشتعال مکش شود، سازگاری دستگاه با همان ماده نیز باید بررسی شود. سیستم اتصال به زمین و کنترل الکتریسیته ساکن از مواردی هستند که نباید در خرید نادیده گرفته شوند. همچنین نوع فیلتر باید متناسب با اندازه و ماهیت ذرات انتخاب شود و ظرفیت دستگاه نیز با حجم واقعی آلودگی هماهنگ باشد. اگر دستگاه قرار است روزانه ساعتهای زیادی کار کند، قابلیت کار مداوم و شرایط نگهداری اهمیت بیشتری پیدا میکند. دسترسی به قطعات یدکی و خدمات فنی نیز در تجهیزات صنعتی حساس اهمیت دارد، زیرا توقف یک دستگاه در یک خط تولید میتواند هزینه بیشتری از اختلاف قیمت اولیه دو دستگاه ایجاد کند. در نهایت، قبل از خرید باید مشخصات کامل دستگاه با شرایط واقعی محل استفاده تطبیق داده شود. در محیطهای دارای خطر انفجار، اگر درباره Zone یا ماهیت ماده اطمینان وجود ندارد، تصمیمگیری صرفاً بر اساس اطلاعات فروشنده یا ظاهر دستگاه کار درستی نیست و باید از مسئول ایمنی یا متخصص مربوط به طبقهبندی محیط کمک گرفت.
سوالات متداول درباره جاروبرقی صنعتی ضد انفجار
۱- جاروبرقی صنعتی ضد انفجار چیست؟
جاروبرقی صنعتی ضد انفجار دستگاهی است که برای استفاده در محیطهای دارای خطر انفجار، با در نظر گرفتن احتمال وجود گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال طراحی و طبقهبندی شده است. این دستگاه قرار نیست انفجار را خنثی کند؛ هدف اصلی طراحی آن کاهش احتمال تبدیل شدن خود تجهیز به منبع اشتعال در شرایط مشخص و مورد تأیید است.
۲- آیا جاروبرقی صنعتی معمولی میتواند در محیطهای قابل انفجار استفاده شود؟
در حالت کلی نباید یک جاروبرقی صنعتی معمولی را صرفاً به دلیل قدرت مکش بالا در محیط مستعد انفجار استفاده کرد. مناسب بودن دستگاه باید بر اساس طبقهبندی محیط، نوع ماده خطرناک و مشخصات حفاظتی تجهیز تعیین شود.
۳- تفاوت جاروبرقی ضد انفجار و جاروبرقی صنعتی معمولی چیست؟
تفاوت اصلی در الزامات ایمنی و طراحی دستگاه است. جاروبرقی صنعتی معمولی عمدتاً برای عملکرد مکش و کار صنعتی طراحی میشود، اما در جاروبرقی مخصوص محیطهای مستعد انفجار، موضوعاتی مانند جلوگیری از منابع اشتعال، کنترل الکتریسیته ساکن، دمای قطعات و نوع حفاظت تجهیزات نیز اهمیت دارند.
۴- جاروبرقی ضد انفجار ATEX چیست؟
به جاروبرقیای که برای استفاده در محیطهای بالقوه انفجاری تحت الزامات و طبقهبندی مرتبط با ATEX عرضه شده است، ممکن است جاروبرقی صنعتی ضد انفجار ATEX گفته شود. با این حال، وجود نشان یا عبارت ATEX بهتنهایی برای تعیین مناسب بودن دستگاه کافی نیست و باید مشخصات کامل تجهیز با Zone و شرایط محیط مطابقت داشته باشد.
۵- جاروبرقی ضد انفجار برای چه صنایعی استفاده میشود؟
این تجهیزات میتوانند در بخشهایی مانند نفت و گاز، پالایشگاه، پتروشیمی، صنایع شیمیایی، دارویی، تولید رنگ و رزین و برخی صنایع غذایی و فلزی مورد استفاده قرار گیرند. اما نوع صنعت بهتنهایی تعیینکننده نیست؛ ماده موجود و شرایط محیط باید بررسی شود.
۶- آیا جاروبرقی صنعتی ضد انفجار برای جمعآوری گردوغبار قابل اشتعال مناسب است؟
بله، اما فقط در صورتی که دستگاه برای نوع خطر و شرایط موردنظر مناسب باشد. «قابل اشتعال بودن گردوغبار» بهتنهایی مشخص نمیکند که هر جاروبرقی صنعتی ضد انفجاری برای جمعآوری آن مناسب است. مشخصات ماده، Zone، نوع حفاظت دستگاه و سیستم فیلتراسیون باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
۷- قیمت جاروبرقی صنعتی ضد انفجار چقدر است؟
قیمت به عواملی مانند سطح حفاظت، نوع موتور، قدرت مکش، ظرفیت مخزن، نوع فیلتر، جنس بدنه، سیستم تخلیه، تجهیزات جانبی، برند و میزان سفارشیسازی بستگی دارد. به همین دلیل ارائه یک قیمت واحد بدون مشخص کردن کاربرد و مشخصات دستگاه، اطلاعات چندان مفیدی به خریدار نمیدهد.
۸- برای انتخاب جاروبرقی صنعتی ضد انفجار باید Zone محیط را بدانیم؟
بله. Zone یکی از اطلاعات مهم برای انتخاب تجهیزات مورد استفاده در محیطهای مستعد انفجار است. نوع Zone باید با طبقهبندی و مشخصات حفاظتی دستگاه مطابقت داشته باشد. همچنین باید مشخص شود خطر مربوط به گاز و بخار است یا گردوغبار، زیرا طبقهبندی این دو یکسان نیست.
۹- آیا هر جاروبرقی دارای استاندارد ATEX برای هر محیطی مناسب است؟
خیر. ATEX یک عنوان کلی نیست که بتوان با دیدن آن دستگاه را برای تمام محیطهای خطرناک مناسب دانست. گروه و دسته تجهیز، نوع محیط، Zone، نوع ماده خطرناک و سایر مشخصات فنی باید با یکدیگر مطابقت داشته باشند. بنابراین هنگام خرید باید گواهی و مشخصات کامل دستگاه بررسی شود، نه اینکه فقط به عبارت «ATEX» روی محصول اکتفا شود.
منبع: