شستشوی فیلترهای هپا

آیا می‌توانید فیلترهای HEPA را بشویید و شستن فیلتر هپا از میزان اثر بخشی آن‌ کم می‌کند؟

پاسخ به سوال امکان شستن فیلتر هپا ممکن است آنقدر که به نظر می‌رسد واضح نباشد. فیلترهای HEPA گرد و غبار، ذرات حساسیت‌زا و اسپورهای قالب را از هوا خارج می‌کنند. اما زمانی که این فیلترها اشباع شوند شروع می‌کنند به آزاد کردن آلاینده‌های گیرافتاده درون فیلتر در هوا. استفاده از فیلترهای HEPA در جاروبرقی‌ها، دستگاه‌های تصفیه هوا و سیستم‌های HVAC و جایگزنی آن‌ها می‌تواند هزینه بسیار زیادی داشته باشد. همچنین جایگزینی فیلترها می‌تواند روند دشواری داشته باشد و زباله‌های بیشتری ایجاد کند. این‌ها نگرانی‌هایی است که درباره تعویض فیلتر هپا وجود دارد و ممکن است به این فکر کنید که به جای تعویض فیلتر HEPA چندین بار آن را تمیز کنید.

بر اساس استاندارد HEPA، یک فیلتر می‌تواند ۹۷/۹۹% از ذرات را با سایز ۰٫۳ میکرون (یا میکرومتر) را از هوایی که از فیلتر عبور می‌کند، جذب کند. هرچند این به معنای آن است که ذرات کوچک‌تر از ۰٫۳ میکرون می‌توانند از فیلتر هپا عبور کنند. فیلترهای HEPA از مواد مختلفی ساخته می‌شوند، موادی از قبیل الیاف شیشه، موی حیوانات، الیاف گیاهی، الیاف مصنوعی (پلی‌استر یا نایلون)، فوم‌های مصنوعی، الیاف فلزی یا فویل‌های فلزی و… این الیاف به صورت نامنظم در هم پیچیده می‌شوند و مانند ورق‌های کاغذ فشرده می‌شوند. برای افزایش مساحت سطحی که هوا از آن عبور می‌کند، ورق‌ها روی قاب‌‌های ساخته شده‌ای از مقوا، پلاستیک، چوب یا فلز نصب می‌شوند.

تولید کنندگان ممکن است قسمت‌های دیگری هم به فیلتر HEPA اضافه کنند. مانند یک پیش فیلتر برای به دام انداختن ذرات بزرگ‌تر، یا کربن فعال شده برای از بین بردن بو و یا استفاده از یک ماده شیمیایی برای چسباندن بهتر رشته‌های الیاف.

آیا می‌توانید یک فیلتر HEPA را تمیز کنید؟

دقت کنید که آیا فیلتر HEPA با عنوان “قابل شستشو” یا “دائمی” نشانه‌گذاری شده است. می‌توانید فیلتر را در آب بشویید و گرد و غبار اضافی آن را جدا کنید اما اینکار قطعاً به شبکه الیاف آسیب می‌رساند و اجازه خروج ذرات را از فیلتر می‌دهد. حتی اگر فیلتر آسیب نبیند، برخی از الیاف شکسته یا کشیده می‌شوند و شما فیلتری به ظاهر تمیز دارید که کارآیی صددرصد نخواهد داشت.

چیزی که به فیلتر HEPA اجازه می‌دهد تا ادعاهای خود را ثابت کند، انسجام “بافت” الیاف تشکیل دهنده آن است. اگر الیاف کشیده یا پاره شوند، شکاف‌هایی در فیلتر ایجاد می‌شوند که برای عبور ذرات از آن‌ها به اندازه کافی بزرگ هستند. یکپارچگی قاب هم بسیار مهم است. اگر خود قاب یا واشرهایی که اتصال بین قاب و فیلتر را محکم کرده‌اند به خطر بیفتد، هوا به جای اینکه از درون فیلتر عبور کند از اطراف آن عبور خواهد کرد. اگر فیلتر به صورت دائمی یا قابل شستشو در بازار وجود داشته باشد امکان شستن فیلتر هپا و استفاده مجدد از آن و جود دارد. با این وجود هیچ استانداردی برای فیلترهای HEPA قابل شستشو وجود ندارد و هیچ مطالعه‌ای در این زمینه صورت نگرفته است که نشان دهد این فیلترها پس از شستشو چگونه کار می‌کنند. این امکان وجود دارد که سازنده روشی برای ساختن الیاف فیلتر پیدا کرده باشد که با تمیز کردن آسیب نبیند، اما واقعاً راه مطمئنی وجود ندارد.

چرا تمیز کردن فیلتر HEPA ایده بدی است؟

همانطور که قبلا اشاره شد، شستن فیلتر هپا تقریبا و به طور قطع باعث آسیب به فیبرهای موجود در الیاف فیلتر می‌شود. اما حتی اگر می‌توانستید صد در صد مطمئن شوید که با تمیز کردن به بافت فیلتر صدمه‌ای وارد نمی‌شود، دلایل دیگری وجود دارد که نشان می‌دهد تمیز کردن فیلتر HEPA ایده خوبی نیست. تمیز کردن فیلتر با آلودگی‌ همراه است. مگر اینکه این‌کار را خارج از خانه انجام دهید. در حین تمیز کردن فیلتر در معرض بسیاری از آلاینده‌های هوا قرار می‌گیرید، همان چیزی که برای خلاص شدن از آن به استفاده از فیلتر هپا روی آورده‌اید. آلاینده‌های خارج شده از فیلتر ممکن است شامل انواع میکروب‌هایی باشد که در فیلتر رشد کرده‌اند.

ممکن است برخی آلاینده‌های خارج شده از فیلتر را استنشاق کنید. حتی اگر بتوانید فیلتر HEPA را در خارج از منزل تمیز کنید، هنگام شستن فیلتر هپا برخی از ذرات موجود در فیلتر  وارد هوا می‌شوند. مگر اینکه از ماسک‌های تنفسی استفاده کنید و در غیر این صورت این آلاینده‌ها را استنشاق می‌کنید که ممکن است باعث تحریک سیستم تنفسی شما شود.

برای تمیز کردن فیلترهای خود، به یک فیلتر دیگر نیاز خواهید داشت. اگر برای شستن فیلتر هپا از جاروبرقی استفاده می‌کنید، باید بدانید که جاروبرقی هم به فیلتر HEPA نیاز دارد در غیر این صورت نمی‌تواند ذرات را در مخزن خود نگه دارد و ذرات در هوا پخش خواهند شد. درمورد جاروبرقی فیلتر هپا وقتی زمان تمیز کردن آن رسید، از چه چیزی برای تمیز کردن آن استفاده خواهید کرد؟

فیلترها قبل از استفاده باید کاملاً خشک شوند. یک فیلتر مرطوب می‌تواند موجب رشد قارچ و باکتری در سطح فیلتر شود. به دلیل الیاف و فیبرهای ریز موجود در فیلتر HEPA، مدت زمان طولانی‌تری برای خشک شدن نیاز دارد. تولید کنندگان حداقل ۲۴ ساعت را توصیه می‌کنند.